De zes principes van het VN-verdrag Handicap: Toegankelijkheid

door Jopie Louwe Kooijmans 

Een van de basisprincipes van het VN-verdrag Handicap is toegankelijkheid.

Wat betekent dat precies, en hoe ziet dat eruit? 

Wat betekent toegankelijkheid? 

Als iets toegankelijk is, betekent dat dat iedereen daar gebruik van kan maken.
Of je nou een handicap hebt of niet.
Mensen met handicap en mensen zonder handicap moeten kunnen deelnemen aan de samenleving. 

Toegankelijkheid gaat niet alleen over rolstoelhellingen of liften.
Het gaat ook over begrijpelijke informatie, toegankelijke websites, openbaar vervoer en dienstverlening. 

Bijvoorbeeld: 

• Een gebouw met meerdere verdiepingen zonder lift is niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers. 
• Een website die niet werkt met een schermlezer is niet toegankelijk voor blinde mensen. 
• Informatie in moeilijke taal is lastig te begrijpen voor mensen met een verstandelijke beperking. 
• Een filmpje zonder ondertiteling is niet of moeilijk te volgen voor dove en slechthorende mensen. 
• Een drukke, luide en onoverzichtelijke omgeving is niet toegankelijk voor autistische mensen. 

Twee soorten toegankelijkheid 

Er zijn twee soorten toegankelijkheid.  

Algemene toegankelijkheid betekent dat je de samenleving toegankelijk inricht voor iedereen.
Dit is verplicht volgens het VN-verdrag Handicap. 

Tegelijk zegt het verdrag dat je niet in één klap alles toegankelijk kan maken.
Landen die het verdrag ondertekenen moeten werken aan algemene toegankelijkheid, maar dit mag stap voor stap gaan. 

Soms is er nog geen algemene toegankelijkheid.
Dan heeft iemand recht op een doeltreffende aanpassing. 
Bijvoorbeeld een aangepaste werkplek of aangepaste auto.
Wordt die geweigerd? Dan is dat discriminatie. 

Waarom is toegankelijkheid belangrijk? 

Als iets niet toegankelijk is, krijgen mensen niet waar ze recht op hebben.
Het wordt dan bijvoorbeeld moeilijker om naar school te gaan, te werken, te reizen of informatie te krijgen. 

Zonder toegankelijkheid blijven veel mensen afhankelijk van anderen.
Mensen hebben recht op autonomie: het recht om zelf hun leven te leiden en zelf keuzes te maken.  

Toegankelijkheid gaat niet alleen over praktische oplossingen.
Het gaat ook over gelijke kansen, zelfstandigheid en respect. 

Toegankelijkheid helpt iedereen 

Toegankelijkheid is niet alleen belangrijk voor mensen met een beperking. 
Veel mensen hebben er voordeel van. 

Bijvoorbeeld: 

• Ouders met kinderwagens profiteren van hellingbanen. 
• Ondertiteling helpt ook mensen die een video bekijken zonder geluid. 
• Duidelijke taal is prettig voor mensen die niet goed Nederlands spreken. 
• Een rustige en overzichtelijke omgeving is prettig voor iedereen. 

Wat goed is voor mensen met een beperking, is vaak ook goed voor andere mensen. 

Wat vraagt toegankelijkheid van ons? 

Toegankelijkheid vraagt om actie van iedereen. 

• De overheid moet zorgen voor duidelijke regels en toezicht. 
• Gemeenten moeten werken aan toegankelijke openbare ruimtes. 
• Bedrijven en organisaties moeten hun producten en diensten toegankelijk maken. 
• Ontwerpers moeten vanaf het begin rekening houden met verschillende gebruikers. 
• Onderwijsinstellingen moeten zorgen dat alle leerlingen en studenten onderwijs kunnen krijgen. 
• Mensen moeten rekening houden met verschillen en ervoor zorgen dat iedereen kan deelnemen aan de samenleving. 

Toegankelijkheid moet geen uitzondering zijn. Het moet een vanzelfsprekend onderdeel zijn van beleid, ontwerp en dienstverlening. 

Toegankelijkheid is een recht 

Toegankelijkheid is een belangrijke basis voor een inclusieve samenleving.
Mensen kunnen pas echt deelnemen aan de samenleving als gebouwen, informatie, vervoer, websites en diensten voor iedereen bruikbaar zijn. Het VN-verdrag Handicap laat zien dat toegankelijkheid geen luxe is, maar een recht.

Door toegankelijkheid vanaf het begin mee te nemen en waar nodig redelijke aanpassingen te bieden, zorgen we ervoor dat niemand wordt buitengesloten.

Zo bouwen we samen aan een samenleving waarin iedereen kan deelnemen en erbij hoort.