Niets Over Ons Zonder Ons

Het Adviespunt Ervaringsdeskundigheid helpt ervaringsdeskundigen en organisaties verder bij het inzetten van ervaringsdeskundigheid en uitvoering van het VN-verdrag Handicap.

Discriminatie of onaangenaam gedrag?

Discriminatie vanwege je beperkingen, het is in Nederland wettelijk verboden. Maar wanneer is iets discrimineren? Dit was een van de interessante gespreksthema’s tijdens de themabijeenkomst ‘Gediscrimineerd vanwege je beperking. Wat kun je doen?’ dat Niets Over Ons Zonder Ons op 11 mei organiseerde. Duidelijk werd dat er verschillende vormen zijn van discriminatie. En dat micro-agressies een andere aanpak vragen dan minder subtiele discriminatie. Maar wanneer is iets micro-agressie? En wanneer is er echt sprake van discriminatie?

Micro-agressie

Micro-agressies zijn alledaagse opmerkingen, vragen, handelingen die schadelijk zijn omdat ze negatieve stereotypen in stand houden, meestal over gemarginaliseerde groepen (bron: Micro-agressie: Hoe ze te herkennen, hoe ermee om te gaan en uw vrede te bewaren – P-TECH.org (ptech.org).

Onbekenden die plompverloren vragen naar je gezondheid. In een restaurant stel jij een vraag, maar jouw tafelgenoot krijgt antwoord. Mensen die je op straat opdringerig gaan helpen of je probleem juist bagatelliseren. Functionarissen die je neerbuigend afpoeieren. Dat heet: micro-agressie. Elke gebeurtenis op zich is misschien nog wel te verdragen. Of je stapt er overheen. Maar omdat je het dagelijks meemaakt, kan het een grote invloed op je hebben. Je wordt er boos van, onzeker, je denkt ‘iedereen kan alles maar doen’ of, nog erger: ‘het ligt aan mij…’

Hoe je reageert op micro-agressies hangt sterk af van de situatie, je karakter en hoe je op dat moment in je vel zit. Je moet sterk in je schoenen staan om niet iedere keer van je stuk te raken als je geconfronteerd wordt met micro-agressies. Voor sommige mensen werkt het om op vriendelijke toon een grens te stellen, zodat de ander de gelegenheid krijgt om zich te realiseren dat het niet kán wat ‘ie doet. Als je zelf (even) geen energie hebt, kun je ook aan iemand anders vragen om er bij de micro-agressor op terug te komen.

Tenslotte is een belangrijke tip: je kunt ook de bal terugspelen aan degene die de micro-agressie pleegt, bijvoorbeeld door het stellen van een wedervraag: ‘Waarom is het voor jou zo belangrijk om te weten wat er met mij aan de hand is?’ Er zijn verschillende boeken over weerbaarheid en geweldloze communicatie met meer tips en handreikingen, bijvoorbeeld  Weerwoord! Geweldloze weerbaarheid van Marlieke de Jonge.

Vormen van discriminatie

Soms is de discriminatie veel openlijker en directer dan bij micro-agressies het geval is. Er zijn verschillende vormen.

  • Het vaakst gaat het om een ‘omstreden behandeling’, waarbij het niet direct duidelijk is dat je gediscrimineerd wordt, maar als je er langer over nadenkt mogelijk wel. Denk aan het weigeren van de toegang vanwege je hulphond, je uitsluiten van een dienst of voorziening (zoals een opleiding of een openbare bijeenkomsten zonder gebarentolk), selectieve toepassing van regels en ontoegankelijke (openbare) gebouwen.
  • Ook krijgen mensen met een beperking regelmatig te maken met beledigingen, kwaadspreken, pesten, negeren of buitensluiten op grond van hun beperking.
  • Tenslotte zijn er de vormen van discriminatie die daarnaast ook strafbaar zijn gesteld, zoals bedreiging, geweldpleging en vernieling.

Antidiscriminatiebureau

Heb je het gevoel dat je gediscrimineerd wordt, neem dan contact op met een antidiscriminatiebureau. Zij kunnen je ondersteunen bij het zetten van stappen om aan die discriminatie een einde te maken. Dat kunnen gesprekken zijn met de instantie of persoon die jou ongelijk behandelt, maar ze helpen je zo nodig ook bij het starten van juridische procedures. Bijvoorbeeld als je een klacht wilt indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Dat College ziet toe op de uitvoering van het VN-Verdrag Handicap, dat Nederland in 2016 geratificeerd heeft. Om een klacht in te dienen heb je geen advocaat nodig en je hoeft ook geen griffierechten te betalen.

Themabijeenkomst gemist?

Kon je er 11 mei niet bij zijn? Tijdens Support 2022 geven we deze themabijeenkomst twee keer als live workshop, op 16 juni en op 18 juni.

Veel gestelde vragen

Tijdens de themabijeenkomst zijn veel vragen over discriminatie gesteld. Deze vragen komen binnenkort met de antwoorden op de website van Niets Over Ons Zonder Ons. Houd onze website en volgende nieuwsbrief in de gaten!